როგორ დაიწყო ამ მეთოდზე მუშაობა
თითქმის ათი წელია, სამეცნიერო მუზეუმში ბავშვებს ვაკვირდები.
ვუძღვები „ექსპერიმენტორიუმს“ — ინტერაქტიულ სამეცნიერო მუზეუმს თბილისში. იქ ერთ-ერთ ექსპონატთან ბავშვები პატარა ბურთულებს მბრუნავ დისკზე ათავსებენ და აკვირდებიან, როგორ მოძრაობენ ისინი. თავიდან ბევრი მათგანი ელოდება, რომ უფროსი წესს აუხსნის. სად დავდო? რომელია სწორი ადგილი? რა უნდა მოხდეს? რაღაც ეტაპზე ისინი მიეჩვივნენ აზრს, რომ სამყაროში ყველა პასუხი წინასწარ არსებობს და მათი საქმე მხოლოდ მზა პასუხის მიღებაა.
მაგრამ თუ პასუხს ძალიან სწრაფად არავინ აძლევს, რაღაც იცვლება. ბავშვი ბურთულას სხვა ადგილას დებს. აკვირდება. სხვა წერტილს ცდის. კანონზომიერებას ამჩნევს. ცდება. ხელახლა ცდის. საკუთარი კითხვების დასმას იწყებს — არა იმიტომ, რომ ასე უთხრეს, არამედ იმიტომ, რომ დისკზე რაღაც ისე არ ხდება, როგორც ელოდა, და სურს გაიგოს, რატომ.
ეს მომენტი ათასჯერ მინახავს. ეს ის მომენტია, როცა ბავშვი საკუთარი აზროვნების ავტორი ხდება. და ეს ის მომენტიცაა, რომელიც AI-მ შეიძლება ბავშვს შეუმჩნევლად წაართვას, თუ მას დაუფიქრებლად გამოვიყენებთ.
ბავშვი მბრუნავ დისკთან აკვირდება, როგორ მოძრაობს ბურთულა, სანამ ვინმე ეტყვის, რა უნდა მოხდეს.
ამ გამოცდილებამ დამანახა, როგორ შეიძლება დავიცვათ ეს მომენტი — არა AI-ის განათლებიდან გამორიცხვით, არამედ ისეთი სასწავლო პროცესის შექმნით, რომელშიც ბავშვი AI-ის გამოყენების დროსაც აზროვნებაში ჩართული რჩება. სწორედ აქედან დაიბადა „ადამიანური ინტელექტის მეთოდი“.
რას ვიცავ
მე არ ვიცავ ესეს. არ ვიცავ ტესტს. არც კი ვიცავ ცოდნას იმ ვიწრო გაგებით, რომელშიც სკოლა იყენებდა ამ სიტყვას.
მე ვიცავ ბავშვის ინტელექტს, რომელიც შვიდ ცოცხალ ჩვევაში ვლინდება და გამოცდილებასთან ერთად ყალიბდება: დაკვირვება, კითხვის დასმა, მცდელობა, გადამოწმება, ეჭვის შეტანა, არჩევანის გაკეთება და დასკვნაზე პასუხისმგებლობის აღება.
ჩემი სამუშაო განათლებას, მუზეუმებს, მშობლობასა და ახალ ტექნოლოგიებს აერთიანებს. ყველაფრის საფუძველში კი ადამიანის განვითარება დგას.
როგორ ვწერ
ჩემი ტექსტები ეფუძნება რეალურ მუზეუმში ბავშვებზე მრავალწლიან დაკვირვებას, შვილების გამო ჩუმად შეშფოთებულ მშობლებთან საუბრებსა და იმ მასწავლებლებთან დიალოგს, რომლებიც გრძნობენ, რომ მათი ოდესღაც სტაბილური პროფესიის საფუძველი ირყევა.
AI-ს ყოველდღიურად ვიყენებ რეალურ საქმეში და კარგად ვიცი, რა შეუძლია და რა — არა. AI-ის წინააღმდეგი არ ვარ და არც ბავშვების დაცვა მინდა AI-სგან. მინდა დავიცვა ის, რაც ბავშვში მისი გამოყენების დროსაც ფხიზლად უნდა დარჩეს.